Click here to view the embedded video.

Click here to view the embedded video.

AHMET ŞAHİN KÜLTÜR EVİ’NE KATKIDA BULUNANLAR

Abdullah Çatlı
Ali Sümbül
Arzu Fıstık (Pazar-Rize)
Ayşe Ünal ( Süleymaniye Beldesi)
Bilal Göksoy
Bircan Uysal
Celal Sarıyar ( Süleymaniye Beldesi)
Enver Özkan
Ercan Arslan
Hasan Bakkal ( Bayavşar)
Hasan Özkan
Hüseyin Yılmaz ve varisleri
İbrahim Kaptan (Bozo-Kilyos)
İbrahim Özkan ( Süleyman oğlu)
İbrahim Yılmaz ( Ali oğlu)
İshak Sarıyar (Süleymaniye Beldesi)
Metin Ekmen (Alucra)
Mevlüdiye Arslan
Murat Arslan
Muzaffer Fil (kasımpaşa)
Müzeyyen Şahin
Nemci Ünal (Süleymaniye Beldesi)
Ömer Göksoy
Recep Aktürk (Suzuşahap)
Recep Özkan
Sabri Şahin
Sadi Girgin
Salim Özdemir
Selim Girgin
Süleyman Özkan
Uğur Ceren (Seydişehir)
Vartan Melikyan (İst. Cağaloğlu)

En ilkel tarım aletlerinden biridir. Üç bölümden oluşur. Bölümleri, gövde, tutamak ve demirdir. Toprağa giren demire uç, sabanın ağacına gövde, boyunduruk bağlantısına ok denir. Gövdenin ucuna pabuç gibi ucu sivri bir demir takılır. Demirli kısım toprağı yarar. Gövdeden uzanan kol sabanın tutamağıdır. Tek el, araziye göre çift elle de tutulur. Diğer kol ise öküzlerin koşulduğu boyunduruğu tutar. Boyundurukta öküzleri koşmaya yarayan sağlı sollu iki eğri vardır. Bu eğrilerin ağzı, boyunduruğun yukarı deliğinden geçip eğrinin deliğinden çıkan, zevlelerle kilitlenir.

2. Zevle

Boyunduruğa ağaç dalından yapılarak sokulan iki tane sopaya zevle denir. Eğri iki dal parçası olup boyunduruğa üst deliklerinden geçirilir.  Dişbudak ve mundar ağaçtan yapılır. Sağlam dal parçalarıdır. Öküzlerin başları bu iki dal parçası arasına girer ve çift sürme işinde sabanı çeker.

3. Eyef

Şimşir ağacından, eğilerek yapılmış, yuvarlak dal parçasıdır. Boyunduruğa kayışla bağlanır. Boyundurukla sabanın birleşme noktasıdır. Çift sürerken hareket bağlantısı sağlar.

4. Ezelgiç

Eyefin kayışını tutarak, öküzlerin boyunduruk yardımıyla, sabanı çekmesine yarar.

7. Ökçe

Sabanın tutulduğu yerdir. Sabanın ön uç kısmıdır. Ağaçtan yapılmıştır.

8. Ok

Sabanın boyundurukla bağlantısını sağlayan uzun, ahşap ağaç parçasıdır.

9. Kılıç

Okla sabanı birbirine tutturan ve sağlamlaştıran bir ahşap parçadır. Meşe ağacından yapılır. Dikme adı da verilir.

10. Demir

Sabanın toprağa girip toprağı parçaladığı kısmıdır.

11. Boyunduruk

Çift süren hayvanların birlikte hareketini sağlamak için boyunlarına geçirilen bir tür ağaç çemberdir. Boyunduruğun hayvanların boynundan çıkmaması için her iki ucundan aşağı doğru, iki çubuk geçirilir.

12. Tırmık

Sabanla yarılan toğrağın tohum ekildikten sonra taşını, çöpünü ayıklamak için kullanılan seyrek dişli tarak biçiminde tarım gerecidir.

13. Pulluk

Sabana göre daha modern bir çift sürme aletidir. Gövdesi demirden yapılmıştır.. Toprağı ekmeden önce kazmak amacıyla kullanılır. Pulluğu at veya öküz çeker. Alt kısmında toprağı yaran uçlar, arka kısmında onu yürüten kişinin tutucu kısmı vardır.

1. Döven

Harman yerinde kullanılır. Önüne at, eşek, öküz koşulur. Katran ağacı ve çam ağacının zarından yapılır. Biçim olarak kızağa benzer. Üst kısmı ayakta durabilmek için düz hazırlanır. Altı keskin çakmak taşlarıyla kaplıdır. Harmana getirilen sapları (harman yapılan ekinler) parçalayarak samana çevirir. Tanelerin başaktan ayrılmasını sağlar. Altına açılan yuvalara çakmak taşı çakılmıştır. Bu taşlar sivri ve parlaktır. Dövenin üzerine binen kişinin ve dövenin ağırlığı sapları parçalar. Dövenin burnu 30 derece yukarı kalkıktır (sapın önünde toplanmaması için). Taşların kırılmaması ve dökülmemesi için döven sapın dışına çıkarılmamalıdır.

2. Dirgen

İki veya daha fazla çatallı bir ağacın dalından yapılır. Harmanda sapları atmaya, kaldırmaya yarar. Ucu çatala benzer. Biçilen ekinlerin toplanması ve yayılması işinde de kullanılır.

3. Yaba

Harman zamanı, samanı tanesinden ayırmak ve ayıklamak için havaya doğru savurmaya yarayan bir tarım aracıdır. Büyük küreği andırır. Tahtadan yapılır. Saman havaya doğru yabayla savrulur. Saman rüzgâr yardımıyla ayrılır, buğday taneleri dökülür. Beş altı parmaklı bir yapıdadır. Yabanın ağzı, elin parmakları gibi açıktır.

4. Kürek

Kar kürümeye, buğday savurmaya, ahırlarda hayvan altlarındaki pisliği almaya yarayan ahşaptan yapılmış araçtır.

6. Holos

Nohut, arpa, buğdayın kesmüklerini  elemeye yarar. Daire şeklindedir. İçi 10–15 cm. kadar çukur ve deliklidir. Kenarlarından tutularak sallanır. Mahsuller o delikten geçerek toplanır.

7. Galbur (Kalbur)

Ahşap kasnağa ince çekilen, sırım denen derinin istenilen aralıkta gözenek sağlayacak şekilde yerleştirilmesiyle yapılır. Holosda elenen mahsulün tozu ve küçük parçalarını alır. Holosun daha dar deliklisidir. Şekli holosa benzer. Buğday geçmez. Tahıl ve benzeri mahsullerin eleme işinde kullanılır.

8. Kağnı

Traktörün olmadığı zamanlarda insan ve yük taşımacılığında kullanılmıştır. Dışları demir çemberle kaplı iki teker üzerine kuruludur. Tekerler deliklidir. Ağaç olan kısımlarda yıpranma olmaması için pise ile sıvanır. İki teker bilek kalınlığında demir bir mille birleştirilir. Gövdesinin yanlarına tarak şeklinde ağaç dalları monte edilir. Öküzler çeker. Harman zamanı biçilen ürünler taşınır.

9. Orak

Sapı ağaçtan olup kesici kısmı demirden yapılmıştır. Keskin kısmı yarı çember şeklinde olup ekin biçme işinde kullanılır.

Tufran

Seydişehir köylerinde topraktan yapılır. Geniş ağızlıdır. Ağzın aşağısında bir delik, yanlarında iki sapı vardır. Genişçe bir su bidonunu andırır. Üst tarafı şişkin alt tarafı daha dardır. İçine yoğurt doldurulur. Ağzı bir deri parçasıyla kapanır. Göğsündeki deliğe tıkaç takılır. Tıkaç bir dal parçasına sarılmış bezden oluşur. Yoğurttan tereyağı elde etmeye yarayan tufran yayma işi şöyle yapılır;

Tufranın altına kalın bir minder konur. Minder şişkin olan üst kısmın altına konur. Ağız tarafına diz çökerek oturulur. İki sapından tutulur. Bir ileri bir geri sallanarak içindeki yoğurt hareket ettirilir. Hareket yaklaşık 45 dakika sürer. Tereyağı deri kapak açılarak kontrol edilir.

Ayrıca küçük delikten sokulan çöple de yağ kontrol edilir. Ölçülen yağ, ince olursa, tufran biraz daha sallanarak yağın koyulaşması sağlanır.

3. Yayık

Bişek, 15–20 cm çapında yuvarlak bir ahşabın ortasına takılan uzunca saplı bir sopadan oluşan yayık yayma aracıdır. Yayığın içinde yoğurda sürekli darbeler vurur. Yoğurdu yağa dönüştürür. Yayığın içine vurulurken, düz, yan, dibine vurulur. Buna ovundurularak vurmak denir.

Yayık, kıl keçisi türü olan teke veya öğecin (erkek hayvan, davar) yüzülmüş ve temizlenmiş bütün derisinden yapılır. Keçi derisinin kılları temizlenmek için kirece yatırılır. Kireçte bekleyen derinin kılları yolunarak temizlenir. Kıllardan arındırılır. Derinin kafa kısmı aşağıya gelir. Arka kısmı açılır, genişçe bir ağız yapılır. Üçayak üzerine sopalardan sehpa yapılır. Yayığın ağız kısmının derilerinin uçları sopalara bağlanır. Yere gelen alt kısmına ot veya yumuşak bez parçaları konur. Ahşap saplı yoğurt yayma aracı bişek, yayığın içine bırakılır. Sapından tutularak yayığın içine doğru vurularak yoğurt dövülür. Dövme işlemi, yayığın içine dökülen suyla yoğurdun karışmasını, tereyağın çıkmasını sağlar. Suyla karıştırılarak dövülen yoğurt ayrana dönüşür ve köpürür. Biraz daha soğuk su eklenir. Bu işlemler yağ ayranın üstüne çıkana kadar devam eder. Çıkan tere yağ ayranın üzerinde yüzer. Yüzen yağ bir kaşıkla alınır, tabaklara konur.

Yağ alındıktan sonra kalan ayran şeklinde su bir kazana vurulur. Altına ateş yakılır ve kaynatılır. Kaynama sonucunda çıkan sarı su alınır. Kazanda kaynayan yayığın artıkları çökeleğe dönüşür. Çökelek alınarak keseye doldurulur. Ağzı burkularak sıkıca kapatılır. Üzerine ağırca bir taş konur. Taşın ağırlığıyla suyu iyice süzülür. Süzme sonucunda çökelek ortaya çıkar.

a. Metal Mutfak Araçları

1. Güğüm

Yandan kulplu, boynu uzun, genellikle bakırdan yapılan, kapaklı su kabıdır.  Genelde su taşımaya ve su ısıtmaya yarar.

2. Stil

Biçim olarak helkeye benzeyen, ondan küçük, tutamaklı silindirik yapıda kaptır.

3. Maşrapa

Su ayran gibi sıvı içeceklerin içilmesinde kullanılan, 10 –15 cm çapında olan, genellikle bakırdan yapılmış bir tür bardaktır.

4. Helke

Bakırdan yapılmış, düz ve ağız kısmı geniş üzerinde demir tutamağı bulunan bir kaptır. Çeşmeden su getirmek, ineklerin sütünü sağmak işlerinde kullanılır.

5. Tencere

Farsça tenkireden dilimize geçmiştir. Yemek pişirmeye yarayan kapaklı bakır kaptır.

6. Kazan

Düğün ve mevlit törenlerinde yemek pişirmek, bulgur kaynatmak, pekmez yapmak işlerinde kullanılan derin madeni kaptır. Büyüklerinin iki tarafı kulplu olur. Çokça ve büyük miktarda yemek pişirmek, bulgur yapmak, su koymak, su kaynatmak için kullanılan, iki kulplu büyük madeni kaptır. Çamaşır, su, yemek, pekmez kazanı olarak çeşitleri vardır.

7. Sini

Sofraya yemek taşımak, üzerinde yemek yemek için kullanılan pirinç ve bakırdan yapılmış yuvarlak biçimli geniş tepsidir. Yemek yerken rahat edebilmek için, yerden biraz yüksekçe, yuvarlak bir ahşap ya da iskemle gibi ayaklık üzerine konur. Yuvarlak olanlara ketes denir

8. Sapliyak (saplı tas)

Bir tas üzerine sap eklenmesiyle oluşmuştur. Bulgur kazanının karıştırılmasında, pekmez yapımı sırasında köpüklerin alınmasında, su ve ayran boşaltmaya yarayan metal araçtır.

10. Sahan

Tek kişilik yemek pişirilen, yemek ısıtılan, içine sıcak yemek konup sofraya getirilen, yuvarlak, küçük, orta kısmı düz, bazıları kapaklı madeni taslardır.

11. Yağ Tavası

Yağın (tereyağın) eritildiği genellikle bakırdan yapılmış, 20 – 25 cm çapında, saplı, kapaksız mutfak kabıdır.

14. Kisiren (el sıyıran)

Demirden yapılır. Hamur kesme ve hamur teknesinden hamur kazıma işinde kullanılır.

15. Gaz Ocağı

Mutfak ve evin diğer kapalı alanlarda yemek pişirmek amacıyla kullanılır. Kullanımı basit özel bakım gerektirmez. Güvenilir bir ısıtma aracıdır.  Yakıt olarak gaz yağı kullanılır.

16. Tas

İçine her nevi sulu şeyler konulan ayaksız ve yuvarlak madeni kab. Örnek, su tası, çorba tası. Bunların topraktan olanına çanak denir. Tasların su içmek için kulplu ve zincirli olanları vardır. Bunlar çeşmelere ucundan bir zincirle tutturulur.

18. Terazi

Ağırlıkları ölçme aletidir. Terazilerde tartılacak şeyleri ve dirhemleri koymaya yarayan, karşılıklı olarak zincirlerle terazinin koluna asılı olan kablara kefe denir. Bu kefelerin asılı olduğu madeni çubuğa kol denir. Bu kolun ortasında bir deliğe geçirilmiş, milin sabit olduğu ağırlığı dengeleyen ve ayarlayan, bir kefedeki şeyleri diğer kefede dirhemle eşitleyen ince çubuğa dil denir.

b. Ahşap Mutfak araçları

1. Hamur Teknesi

İçi oyulmuş tek parça çam ağacından yapılmıştır. İçinde ekmek hamuru yoğrulur.

2 Senit

Üzerinde hamur açmaya yarayan, dikdörtgen biçiminde, dört köşesinde dört küçük ayağı olan, genellikle küçük bir sapı olan ağaçtan yapılmış tabladır.

3. Kepçe

Kazanlarda yemek pişirilirken, yemeği, çorbayı, karıştırmaya yarayan, büyük ve uzun, saplı, ahşap ve madenden yapılmış kaşıktır.

6. Oklava

Hamur açmak için kullanılır. Silindir biçiminde, uzun veya kısa boyda tahta sopa veya değnektir.

7. Tokmak ve dibek

Eski Türk geleneklerinde kışlık ve günlük yiyeceklerle düğün, mevlit yemeklerinin hazırlanmasında kullanılır. Tek bir taştan oyulmuştur. Yarım metre yüksekliğinde büyük bir dibektir. İçinde buğday dövülür. İmece usulü köylüler gelerek yardım ederler. İki tane ağaç saplı tokmak vardır. Sırayla kaldırarak büyük taş dibeğin içinde buğdaya vururlar. Parçalanan buğdaylar, yemeklik ve çorbalık hale gelir.

8. El Değirmeni

Ortası delik iki yuvarlak taş arasında bulgur ve kaya tuzu gibi ürünlerin çekilerek öğütülmesine yarayan araçtır. Üsteki taşın kenarında başka bir delikten geçirilen sapın yardımıyla dönmesi sağlanır. Bulgur çekimi köyün en eğlenceli işlerinden biridir. Karşılıklı maniler söylenir, nişanlılar birbirini görür.  Bir taşı genellikle iki kişi çeker.  Biri eli ile değirmeni çevirirken diğeri delikten bulgur döker. Taşların dönerken çıkardığı gürültüye kızların söylediği türküler karışır.

9. Kahve Değirmeni

Kavrulmuş ve soğutulmuş kahve çekirdeklerinin öğütülmesi işinde kullanılır. Ayrıca dibekte dövülen kahve, ahşap ve pirinç değirmende çekilir.

10.Anbar

Hububatın konulduğu ve saklandığı kapalı ve üstü örtülü ahşap sandık.

Hıltar  çoban köpeklerinin boynuna takılır.  Uçları sivri, demirden yapılmış, yabani hayvanlara ve diğer köpeklerle boğuşması esnasında koruyucudur. Ayrıca tavuğun ayağına bağlanıp, bahçeye zarar vermesin, kaçmasın diye kullanılan araca da hıltar denir.

Sikke  büyükbaş hayvanları sabitlemek için, yuların bağlandığı kısmı halkadan oluşan zincirlerden oluşmuş demir araçtır. Eşeklerin otlaması sırasında ayaklarına bağlanan zincirlerin tutturulduğu kalın, sivri ve delikli olan bu demir parçası yere çakılır, eşeğin ayağına bağlanan zincir tutturulur.

Kaşağı  hayvanları tımar etmek için saçtan yapılmış dişli araçtır.

Yular  hayvanın bir yere bağlanması, çekilip getirilmesi için başına takılan, deri ve zincir aksamdan oluşan araçtır. Boyuna takılan kısım deriden, bağlanacak kısım, zincir ve ipten oluşur.

Gem  hayvanın yürümesini yönlendiren, ağzına takılmış demir parçadır.

Heybe  at, eşek gibi hayvanların eğeri, semeri üzerine konan veya omuzda taşınan, içine öteberi koymaya yarayan kilim veya deriden yapılmış iki gözlü torbadır.

Semer  eşeklerin sırtlarına yerleştirilen, üzerine yük bağlanan ve binilen iskeleti ağaç olan araçtır.

Hayvancılık

Değirmenlik Köy’ünde kıl keçisi, sığır ve çok az da koyun yetiştiriciliği yapılır. Yeryüzü şekilleri ve iklim hayvancılık faaliyetleri üzerinde etkilidir. Köyde ormanlık ve taşlık alanlar geniş bir yer kapladığı için kıl keçisi üretimini yapılır. Küçükbaş hayvancılıktan keçi üretimi yapılır. Sürüler halinde davarcılık yapılır. Öküz tarla işlerinde kullanılır. İneklerin etinden, sütten ve derisinden faydalanır. İnek yavruladığı zaman yavrusuna buzağı denir. İlk sütü çok önemlidir. Bu süte ağuz denir. Süt pişirilip mayalanarak yoğurt yapılır. Yoğurt, turfan ve yayıkla yayılarak yağ çıkarılır. Ayran kaynatıldığında keş olur. Süte peynir mayası katılarak peynir elde edilir. Peynirin suyu kaynatılarak lor elde edilir. Kıl keçisi olarak adlandırılan davarlar günümüzde ticari boyutunu kaybetmiştir. Yörenin süt, yoğurt, et ve kıl ihtiyacını karşılayan davarlar, orman idaresinin aldığı kararla yasaklanmıştır. Yaylacılık ve döllük davarcılığın bitmesiyle yok olmuştur. Değirmenlik insanının tarıma verdiği önemi, hayvancılıkta esirgediğini görüyoruz. Büyükbaş olarak adlandırdığımız karasığırlar verimsiz süt ve et oranlarıyla önemini korumaktadır. Eskiden her evde bir inek, bir eşek, on tavuk bulunurdu.

Naim dayı evinin arkasındaki küçük evinde, (burada babası Yahya Efendi otururdu) dokuma tezgâhında kumaş dokurdu. Tezgâh ayaklı, iki elle sürgeli bir tezgâhtı. Kaput ve benzeri kumaşları dokurdu.

Dokuma, kücü, tezgâh, tarakla yapılırdı. İki tane kücü olur. Kücü, 50–60 cm uzunluğunda parmak kalınlığında iki sopanın arasına, sıkıştırılarak dizilen iplerden yapılır. Gücü de denir. Dokumalarda dezgahta çözgü tellerini ayırmaya yarar. Kalınca iplikten yapılmış olan tarak şeklinde çerçeve olarak da tarif edilir. İlmiklere gücü ipi denir. İpler, kücüde ince iplerin arasından sırayla geçilerek aşağıya bırakılır. Aşağıya bırakılan ipler ikinci kücüye geçilir (takılır). İpler iki kücü arasında dolanarak, aralarından geçirilerek doldurulur. Sonra kücüler biri önde biri arkada dezgaha (tezgâh) geçirilir. Sonra tezgâhtan darağı (tarak) alırız. Darak 50–60 cm uzunluğunda, iki yuvarlak, parmak kalınlığında sopanın arasına sık bir şekilde dizilmiş ince çöplerden oluşan dokuma aletidir. Kücüden alınan ipler darağın deliklerinin arasında geçirilerek aşağıya bırakılır. İpler darağın ince gözeneklerinin arasına sırayla dizilir. Kücüler uçlarından uzun, kalın iplerle dezgaha biri önde biri arkada asılır. Dezgahın ayağına bastığında, kücünün biri iner biri kalkar. Galkan (kalkan) kücünün yerini diğeri alır. Dezgahlarda aşağı yukarı indirilip kaldırılan tahta çubuğa varangelen denir. Onda kirime, dezgaha ayağımızla bastığımızda biri iner biri galkar. Aralarından darakla gide gele dokuruz. Elimizde gelbere olur. Darağın bir o yanından sokar ayağımızla basarız. Öbür yanından sokar, bir birini basarız, bir diğerini. Kücünün biri iner biri galkar dokumayı yaparız. El ağacımız vardır. Dokunan gumaş (kumaş) topunu, ona sararız. Dokuma bittimi di topu çıkarırız. Darak iki çeşit olur. Biri sık dişli biri seyrek dişli. İnce gazıl (dokuma ipi) seyrek darağa gonur. Çok güzel top çıkarır. Galın gazılı da sık darağı gorsun, yün şalvar, battane (battaniye) öglük (önlük) aba gumaşları dokurduk, darardık, dokurduk, goca ihramlar var bilemezsin sen. Cemile ebenin vardı bizim vardı dezgahımız, hıı ebem ya ebem. Arada bir dezgah açılır, bi birinden alıcak bi birinden. Defle, (ağaçtan yapılmış, kücüleri tutan dokuma aleti) sıkıştırır. Yüğ pantolon şalvar dokurduk. Gelbere, ağaçtan, tahtadan yapılmış sırlak bi şeydir, çatal bişi. (el büyüklüğünde bir tahta parçası olarak tarif etti). İki ucu da yarıktır. İp o yarıklardan sarılır. İpler sarılarak dokuma tezgâhına konur. Yere bırakınca gelbere çözülür. Dokuma yaparken iki tarafına çaprazlama olarak ip sarılır.  Dokuma yaparken duraklarda iplere bakarsın, ip gırıldı mı ularsın. Gumaş doldu, bittimi, çıkarır sararsın. Bana dokumayı şu Iraz ebenin, Ünzüle ebenin anası Arif ebe öğretti.

Değirmenlik köylüleri uzun entarilerin üzerine kuşak, soğuk günlerde de başlarına poçu bağlarlardı. Erkekleri genellikle üstte, el dokuması kıldan aba, onun altında gene el dokuması bezden yapılan zıbın. Ayakta, el dokuması yünden imal edilmiş şalvar (sonraları, “pontil” denilen kulaklıklı keçe pantolon) giyildi. Ayakta, kundura, lastik ayakkabı, iç giyim olarak da, ayakta, el örmesi çorap, uzun don ve göynek giyilirdi. Bunlar her şeyi ile köyde kadınlar tarafından imal edilir, para ile satın alınmazdı.

Kadınlar, üstte entari, onun altında uzun göynek, ayakta eteklik, onun altında paçalı don giyerler. Belde renkli peştemal kuşak vardır. Bu kuşak cep vazifesi görür. Katlanmış kısmın arasına, öteberi konulur. Ayakkabı olarak kundura, nalçalı, kopçalı postal ile lastik ayakkabı kullanılır. Kadınların başları evli ve bekâr olmalarına göre farklı örtülür. Evli kadınlar fes giyer, onun etrafına al sarar, fesin üstüne de beyaz çeki örtüsünü bağlar. Bekâr kadınlar ise tellik giyer, onun üstüne de başörtüsünü bağlar. Özel günlerde, üç etek ve fermana denilen entari giyerler. Basma diye adlandırılan, renkli, çiçekli kumaşlardan yapılan giysiler, entari, fistan ve eteklik olarak dikilir. Kadınlar renkli basmalardan köyün dikimi kuvvetli kadınlarına giysilerini diktirirler. Şalvarların üzerinde gömlek dediğimiz renkli basmalardan giysiler vardır. Ayaklarda, topuklardan lastikle boğulmuş pijamalar üzerine eteklik giyilir. Pijama entari altına giyilir. Entari üzerine belde bir sıra dolanmış kuşak vardır. Asla etekliksiz ve uzun entarisiz pijama giyilmez. Mutlaka ayaklara giyilen düz ve dar giysilerin üzerine eteklik ve entari giyilir. Renkli basmalardan yapılan bol şalvarlar görülür. Bu giysi etekliksiz giyilir. Kolsuz giysi örnekleri hiç görülmez. Entari ve fistanların üzerine el işi örme kazak ve yelekler giyilir. Bunlar genelde kolsuz ve yakasızdır. Önden düğmeli olup cepleri iç yandadır. Kadınlar örtülerini, çene altından serbest bağlar, sıkıca bağlayanlarada rastlanır. Bir kısmı da örtüsünün uçlarını çene altından dolayarak ensesine bağlar. Bağlayış biçimlerinde kadının yaşı ve yaptığı iş önemlidir. Çelme dediğimiz alın hizasından alınan örtünün uçları kulak üstüne dolanarak ensede bağlanır. İhtiyar kadınlar çeki bağlar. Çeki, örtünün altından veya üstünden alna gelecek şekilde beyaz bir tülbenttin bükülerek bağlanmasıdır.

Aba-Şalvar

Aba, yünden dövülerek yapılan koyuca veya açık renkli bir nevi ince keçe kumaştır. Değirmenlik Köyü’nde ustaları Kavas Mehmet dayının ilk karısı Şerif, İbrahim çavuş ve Hasan onbaşının kardeşi Hammana, Ali Sümbül’ün annesi Emiş ve Nazlı ebelerdir. Kumaş, koyun yününün sarılarak dokunmasından oluşur. Ağaç kökleriyle dokunacak kumaş renklendirilir. Yünler düzgün bir şekilde yayılmalıdır.  Yünlerin yayılma işinden sonra yuvarlama işi yapılır. Yuvarlanarak top haline gelen yünler tekneye yerleştirilir. İki kişi karşılıklı olarak yere uzanır ve yünleri tepeler. Tepeleme, iki kişinin karşılıklı olarak, ayaklarıyla yünü sıkıştırmasıdır. Keçeleşen yünlerin üzerine sıcak su dökülür. Tepeleme devam eder. Sonuçta dostluk, muhabbet keçeye rengini verir. Yünler, eğiçmeç denilen aletle eğrilerek ip haline getirilir. İpler beyaz ve karadır. İp germek, bir duvara 4 beyaz 4 siyah ipin dizilmesiyle başlar. Duvar hatıllıdır. Yapılan bu işin adı çözmektir. İpler birbirine aktarılarak geçirilir. Duvarda iplerin birbirine geçirilmesine kücü denir. İpler ayakların yardımıyla bir siyah bir beyaz taraklanır. Taraklar dizi dizi oluşturulur. Taraklama kumaşın dokunması bitinceye kadar devam eder. Taraklama bitince kumaş ortaya çıkar. Artık kumaş ölçü alınarak kesilir. Kesilen kumaşın kenarlarından çeşitli renkte iplerle ilmekler atılarak bağlanır. Kıl ve yünden yapılır. Ceketi andırır. Yakasız düz bir giysidir. Üste giyilir. Yünü dokurlar deperler ve dikerler.

Kuşak

Türk kadın ve erkek giyiminde bele sarılan, bağlanan dokumalara ve örgülere “kuşak” denir. Kadın giyiminde şalvarı bele bağlayan ve büzen kuşağa uçkur adı verilir. Genellikle 10–15 cm enindeki beyaz bezden yapılır. Bunların uçlarına bazı örgüler yapılır, püsküller takılır. Gerek erkek gerekse geleneksel Türk kadın giyiminde kuşakların üç temel fonksiyonu olmuştur:

• Beli sıkmak ve vücudu soğuktan korumak, muhtemel bel ağrılarını önlemek
• Cep gibi kullanılmak suretiyle para, saat, bıçak, enfiye kutusu, çakmak, tütün vs. taşımak.
• Kıyafete zenginlik katmak

Geleneksel Türk erkek giyiminde kuşaklar iki çeşittir:

• İç veya içlik kuşak.
• Dış veya üstlük kuşak

Üç Etek

Arapça’da pamuk anlamına gelir. Anadolu’da deyre denir. Ayrıca çitari, alaca, altınoluk diye adlandırılır. Pamuklu, yünlü, ipek pamuk karışımı çuhadan yapılır. Dokumanın rengi kırmızı, pembe, sarı ve beyazdır. Üzerinde desen ve çizgiler vardır. Yol yol çizgiler ve motifler süsler. Motifler genellikle geometrik şekillidir. İçi astarlı olup, rengi genellikle beyaz ve sarıdır. Kol ağızları yırtmaçlıdır. Üç etek giysi türü olup genellikle ilk kadınlık gününde giyilir. Üzerine cepken denilen arkası düz önü renkli, parçalı bezden yapılmış yelek giyilir. Alta giyilen donun yukarısı beyaz dokumadan, dizden aşağısı renkli, desenli kumaştan yapılır.

Öncek (Önlük, Öğlük)

Kenarları süslemeli ve eteği püsküllü, yün, el dokumasından yapılmıştır. Kumaş yol yol desenlidir. Genellikle ayrı bir dokumadan yapımlı golan kuşakla bele bağlanır. Bele tutturulan kuşağa bel bağı denir. Değirmenlik’te önlüklerin belirli bir süsleme biçimi vardır. Üzerlerine renkli ve kertikli bezler süs olarak işlenir. Geometrik şekillerin arasına zikzaklı şekiller ve güneş motifi yerleştirilir. Püskül, boncuk, düğme de süslemelerde kullanılır. Her iki ucuna renkli püsküller dikilmiştir. Püsküllü uçlar arkada kalça üzerine getirilerek bağlanır. Kadın yürürken hafif hafif sallanır. Püsküllerin ucunda renkli boncuklar vardır.

Fes

10–12 cm yüksekliğinde bordo çuhadan yapılır. Üzerine gümüş süslemeler takılır. Gümüş süslemeler zincir ve takılardan oluşur. Saçlar ince örmelerle ayrılır. Fesin üzerine iğnelerle tutturulan ya da dikilen gümüş süslemeleri zülüf bastılar tamamlar. Yüzün iki yanından fese tutturulan, küçük kancalardan sarkıtılan zülüf bastılar kadın baş giyiminde önemlidir. Ayrıca kadınların baş süslemelerinde alna ve yana penez altınları takılır. Kadın baş süslemelerinde ekonomik durum ve yörenin sosyal yapısı etkilidir. Kadın başlarını süsleyen fesler hazır alınırdı. Ama giyilmeden önce birkaç işlemden geçirilirdi. Başta sürekli dik durması için içerisine parça mukavvalar döşenir ve astarlanıp kalıplanırdı.  Bu iş ince bir ustalık işiydi, aksi halde fes başta iyi durmazdı.

Fermana

Kesik yelek olarak dikkati çeker. Kumaşı çuha ve yünden olup kutnunun üstüne giyilir. Önü ilikli düğmeleri renklidir. Renkli, düğmesiz, simli olup bir kaç pulla süslenenler de vardır.. Kısa olup bele kadar gelen bir üst giysisidir. Uzun değildir, önden açık, yakasızdır.

Cıva

Değirmenlik Köyü’nde gelin başını süsleyen renkli tüylerdir. Bir taç şeklinde gelinin başına takılır. Horoz tüylerinin renkli ve uzun olanlarından seçilir. Bir sıra halinde beze dizilen tüyler, gelinin alın hizasından başın arka kısmına kadar uzanarak birleşir.

e. Kadın takıları

Zülüf Bastı

Kadının başını süsler. Baş üzerinde tellikten yanaklara doğru inen süslemelerdir. Gümüş ve boncuklardan oluşur. Uçlarında çeşitli altın ve gümüş paralar sallanır.

Yüzükler

Üzeri renkli plastik ve camdan yapılmış, bakır ve gümüşten takılardır. İnce ve kalın halka şeklinde olanları da vardır.

Küpe

Kulağa takılan takıdır. Uzun ve sarkanları da vardır.

Zülüf Bastı

Kadının başını süsler. Baş üzerinde tellikten yanaklara doğru inen süslemelerdir. Gümüş ve boncuklardan oluşur. Uçlarında çeşitli altın ve gümüş paralar sallanır.

Yeni dene

Boyuna takılır. Boyunda, çene altından geçirilerek, başta ki fesin yanlarından kancayla takılır. Gümüşten zincir şeklindedir. Boğum boğum bir görünümdedir.

Kıstı

Boyuna takılan gümüş zincirlerdir.

Fesinne (fes iğne)

Fesin önünü süsleyen, gümüşten yapılmış, işlemeli süslerdir. Bunların arasında gümüş ve altın paralara raslanır.

Bileklik

Tunç, bakır ve gümüşten yapılmış bilezik şeklinde takılardır.

Yüzükler

Üzeri renkli plastik ve camdan yapılmış, bakır ve gümüşten takılardır. İnce ve kalın halka şeklinde olanları da vardır.

Penez

Fese takılan, şekilsiz, yassı, işlemeli ve işlemesiz altınlardır. Küçük bir para şeklindedir.

Küpe

Kulağa takılan takıdır. Uzun ve sarkanları da vardır.

e. Giyim ve Dokuma aletleri

1.Eğiçmeç

İç içe geçen, ortaları delikli, iki küçük iç bükey, ensiz tahta parçası ile bunların ortalarından geçen ince bir saptan oluşur. Sapın ucu hafifçe yontulmuştur. İplik eğrilirken buraya eğreti olarak takılır. Sapın ucundan itibaren 1/3 kısmında büyükçe bir kertik vardır. Buraya saptan geçirilen kanatlar oturtulur. Bunların işlevi, eğiçmecin dönerek devrini tamamlamasıdır. Eğiçmeçe Ankara civarında fengere, Isparta da tengere adı verilir. Değirmenlik köyünde kılın, yünün eğrilerek ip haline getirilmesinden dolayı eğiçmeç denir. Eğiçmeçle ipi eğirmek için elde biraz kıl ve yün bulunmalıdır. Kıl ve yün sağ elin bileğine dolanır. Kıl ve yünün ucundan biraz ip yapılır. Yapılan iplik eğiçmeçin sonundaki çıkıntıya bağlanır. Eğiçmec sağdan sola çevrilerek (döndürülerek) sol elle tutulan yün elin şehadet ve başparmağıyla tutularak (çekilerek) istenilen kalınlıkta ip yapılır. Sonra kanatlar arasında çapraz vari sarılır. Eğiçmeç dolunca evvela sap sonrada kanatlar çıkarılır.

2.Taraklar

Uzunca bir tahtanın ucuna dikey istikamette gelecek şekilde, paralel sıralar halinde, üç dört sıra sıkça çakılmış ince madeni çubuklardan oluşur.

3.Tezgâh, (Dezgah)

İpliğin dokuma haline gelmesi için kullanılan mekanik bir vasıtadır. Köylerde dokuma işlerinde kullanırlar.

Click here to view the embedded video.

Click here to view the embedded video.

Akseki’nin Değirmenlik köyünde yaşayan Ahmet Şahin, evinin bir bölümünü müze ve kültür evine dönüştürdü.

Ahmet Şahin,yaptığı açıklamada, Değirmenlik köyünde doğduğunu ve uzun süre de İstanbul’da çalışarak emekli olduktan sonra köyüne döndüğünü anlattı. İş hayatı boyunca özlemini çektiği köyünün güzelliklerini bir müzede toplamak isteğini kaydeden Şahin, köydeki iki katlı evinin bir katını müze ve kültür evi haline getirdiğini söyledi. Müzede, üç etek entariler, yöresel mutfak eşyaları, müzik çalarlar, av silahları, ziraatta kullanılan aletler, tarihi kitaplar bulunduğunu ifade eden Şahin, müzeyi oluşturmak için 150 bin YTL harcadığını bildirdi. Yöre insanlarından da müzeye katkı beklediğini vurgulayan Şahin, burasının ayrıca bir kültür evi olduğunu, insanların burada bir araya gelerek, yöre kültürüne katkılar sağlayacaklarını belirtti. Şahin, ”Amacım yöredeki eski eserleri toplayıp, geleceğe bırakmak” dedi.
Müze ve kültür evinin bahçesinde de kağnı, döven, arı kovanları ve dibek taşları bulunuyor.

GAZETEBİR ANTALYA
KEMER  GÖZCÜ ANTALYA